Kısa cevap: Bahçenizi bölgelendirmek için bir gün boyunca güneşin nereye vurduğunu izleyin. Sabah 8'den akşam 6'ya kadar 2–3 saat aralıklarla bahçenizin krokisini çizin, güneşli alanları boyayın. Günde 6 saatten fazla direkt ışık alan yerler "tam güneş", 3–6 saat alan yerler "yarı gölge", 3 saatin altındakiler "gölge" bölgesidir. Bitkileri bu haritaya göre seçtiğinizde, hiçbir şey yapmadan verimin ve çiçeklenmenin arttığını görürsünüz.
Neden ışık haritası çıkarmalısınız?
Yeni başlayanların en sık yaptığı hata, beğendiği bitkiyi beğendiği yere dikmek. Oysa ışık, bir bitki için pazarlık konusu değil. Domates gölgede yaprak yapar, meyve vermez. Ortanca öğle güneşinde yapraklarını yakar.
Yanlış yerde duran bitki hastalanır, zararlıya daha açık olur.
Gölgede kalan toprak yavaş kurur; aynı sulama programı kök çürümesi yapar.
Doğru yer seçimi, gübre ve ilaçtan daha çok fark yaratır.
Bahçede güneş ve gölge bölgeleri: temel sınıflar
Bölge
Günlük direkt ışık
Tipik yerler
Tam güneş
6 saat ve üzeri
Güney cephesi, açık orta alan, duvar önü
Yarı gölge
3–6 saat
Doğu cephesi, ağaç kenarları, çardak altı
Açık/dolaylı gölge
2–3 saat veya yansıyan ışık
Kuzey duvarı yakını, yüksek ağaç altı
Tam gölge
1 saatten az
Bina arası, çit dibi, kalın taç altı
Sabah güneşi yumuşaktır, öğleden sonra güneşi serttir. Bu yüzden "3 saat sabah güneşi" ile "3 saat ikindi güneşi" aynı şey değildir. Yaprak yakan bitkileri sabah güneşi alan yerlere koyun.
Işık haritası çıkarma: adım adım
Kroki çizin. Bir kağıda bahçenizin sınırlarını, evi, duvarları, ağaçları, su musluğunu çizin. Ölçü şart değil, oran yeterli.
Yönü işaretleyin. Telefon pusulası ile kuzeyi bulun ve kağıda oku koyun. Bundan sonraki her karar buna dayanacak.
Gün içinde 4 kez gözlem yapın. Sabah 9, öğlen 12, saat 15 ve saat 18 civarı. Her turda güneşli kalan alanları farklı bir işaretle taramalayın.
Saatleri toplayın. Dört gözlemin üçünde güneşliyse orası tam güneştir. Sadece birinde güneşliyse yarı gölge ya da gölgedir.
Fotoğraf çekin. Aynı noktadan aynı gün 3 fotoğraf, gelecek yıl için hafızanızdan güvenilirdir.
Mevsimi not edin. Haritanın üstüne tarihi yazın. Yaz ortası ve ilkbahar başı için ayrı harita en doğrusudur.
Gölge sabit değildir
Güneş yazın yüksekten, kışın alçaktan geçer. Kışın gölge alanı çok daha uzundur.
Yaprak döken ağaçlar kışın güneş geçirir; ilkbaharda soğana ve çuha çiçeğine bu yeter.
Komşunun binası, büyüyen bir çit ya da yeni bir çardak haritayı bozar. Yılda bir kontrol edin.
Yeşillik: kuzukulağı, bazı marul çeşitleri (yazın bile geç acılaşır).
Yaprak bitkileri: hosta, eğrelti, sardunya benzeri gölge süsleri, şimşir.
Yer örtücüler: kaplan pençesi, sarmaşık, yaban mersini benzeri gölge çalıları.
Meyve ve kök sebze beklemeyin; burada yaprak ve doku ile oynayın.
Kural basit: meyve isteyen bitki güneş ister, yaprak yediğimiz bitki gölgeye dayanır. Kök sebzeler ortadadır.
Işığı iyileştirme yöntemleri
Budama: Ağacın alt dallarını ve iç dallarını seyreltmek, altına "açık gölge" kazandırır.
Beyaz yüzey: Kuzey duvarını açık renge boyamak yansıyan ışığı artırır.
Yükseklik sırası: Uzun bitkileri kuzey tarafa, kısa bitkileri güney tarafa dizin ki gölge yapmasınlar.
Taşınabilir saksı: Kararsız kaldığınız bitkiyi saksıda deneyin, mevsim içinde yerini değiştirin.
Gölgeleme filesi: Aşırı sıcak öğle saatlerinde marul ve fide için geçici gölge sağlar.
Sık yapılan hatalar
Tek bir gözlemle karar vermek. Sabah bakıp "burası güneşli" demek yanıltır.
Etiketteki "güneş sever" ifadesini bölgenizin yaz sıcağıyla birlikte değerlendirmemek. Sıcak yörelerde bazı "tam güneş" bitkileri ikindi gölgesinde daha iyidir.
Sulamayı tüm bahçede aynı yapmak. Gölge bölgesi daha seyrek sulanır.
Balkon ve terasta duvarın yansıttığı ısıyı hesaba katmamak; orada ışık az, sıcaklık yüksek olabilir.