Kısa cevap: Bitkiler beslenmesini topraktan alır. Sağlıklı toprak, sağlıklı bitki demektir. Bu yüzden gübre verme ve toprak beslenme işini "bitkiyi beslemek" değil, "toprağı beslemek" olarak düşünmek gerekir. Önce toprağın organik maddesini artırın (kompost, yanmış hayvan gübresi). Sonra bitkinin dönemine göre destek gübre verin. Az ve düzenli verin, fazla vermeyin. Kuru toprağa gübre atmayın, önce sulayın.
Bitkiler Hangi Besinlere İhtiyaç Duyar?
Besin elementleri üç gruba ayrılır. İsimlerini bilmeniz yeterli, ezberlemek şart değil.
Ana besinler (en çok tüketilenler)
Azot (N): Yaprak ve gövde gelişimi. Eksikse yapraklar soluk yeşil, sararmış olur. Bitki cılız kalır.
Fosfor (P): Kök gelişimi, çiçek ve meyve tutumu. Eksikse çiçek az olur, kökler zayıf kalır.
Potasyum (K): Meyve kalitesi, tat, hastalığa dayanım. Eksikse yaprak kenarları kurur, meyve küçük kalır.
İkincil besinler
Kalsiyum: Hücre duvarı. Domateste dip çürüklüğünün sebebi genelde kalsiyum alımındaki düzensizliktir.
Magnezyum: Yeşil rengin merkezinde yer alır. Eksikse yaprak damarları yeşil kalır, aralar sararır.
Kükürt: Protein oluşumu ve koku/aroma.
Mikro besinler
Demir, çinko, mangan, bakır, bor, molibden. Çok az miktarda gerekir ama eksikliği hemen belli olur. En sık görülen demir eksikliğidir: genç yapraklar sararır, damarlar yeşil kalır. Genelde toprak fazla kireçli veya fazla ıslak olduğunda ortaya çıkar.
Gübre Paketindeki Sayılar Ne Anlama Gelir?
Pakette 20-20-20 gibi üç sayı görürsünüz. Sırası daima aynıdır: azot – fosfor – potasyum.
Dengeli (örn. 20-20-20): Genel bakım, fide dönemi.
Azotu yüksek (örn. 25-5-5): Marul, ıspanak, roka gibi yapraklılar. Çim alanlar.
Fosforu yüksek: Ekim/dikim döneminde köklenme desteği.
Potasyumu yüksek (örn. 10-10-30): Domates, biber, salatalık meyveye durduğunda.
Organik mı, Kimyasal mı?
Özellik
Organik gübre
Kimyasal (mineral) gübre
Etki hızı
Yavaş, haftalar içinde
Hızlı, günler içinde
Toprak yapısı
İyileştirir, su tutmayı artırır
Doğrudan iyileştirmez
Yakma riski
Düşük (yanmış olması şartıyla)
Fazla verilirse yüksek
Örnekler
Kompost, solucan gübresi, yanmış hayvan gübresi, deniz yosunu
Granül NPK, üre, damlama gübreleri
Ev bahçesi için en sağlıklı yol ikisini birleştirmektir. Temeli organik kurun. Bitki hızlı destek istediğinde mineral gübre kullanın.
Ev yapımı beslenme kaynakları
Kompost: Mutfak atığı ve kuru yaprak. En değerli toprak besleyicidir.
Solucan gübresi: Saksı bitkileri ve fideler için idealdir. Yakma riski çok düşüktür.
Yumurta kabuğu: Kalsiyum verir ama çok yavaş çözünür. Toz haline getirilirse işe yarar.
Kahve telvesi: Az miktarda ve kompostla birlikte kullanın. Doğrudan kalın tabaka halinde dökmeyin.
Ne Zaman ve Nasıl Gübre Verilir?
Sezon başında: Toprağı hazırlarken 3-5 cm kompost karıştırın. Bahçe toprağını hazırlama aşamasının bir parçası olarak düşünün.
Dikimden 2-3 hafta sonra: Fide tuttuktan sonra ilk hafif destek.
Büyüme döneminde: 2-3 haftada bir sıvı gübre veya ayda bir granül.
Meyve döneminde: Potasyum ağırlıklı gübreye geçin.
Sonbahar sonu: Azot vermeyi kesin. Soğuğa girecek bitkinin yeni sürgün yapması işine gelmez.
Uygulama kuralları
Her zaman nemli toprağa verin. Kuru toprakta kökler yanar.